logotipo www.esperanto-es.net/archivo/

AVERTO: Ĉi retpaĝaron oni ne plu aktualigas de februaro 2003a. Preskaŭ ĝia tuta enhavo, aktualigita, estas jam disponebla en la ĉefa retpaĝo de Hispana Esperanto-Federacio. La reston oni same portados tien.

ADVERTENCIA: Estas páginas no se actualizan desde febrero de 2003. Casi todo su contenido ya está disponible, actualizado, en la página principal de la Federación Española de Esperanto. El resto se irá trasladando allí igualmente.


Preposiciones

Introducción

En esperanto un sustantivo precedido por una preposición normalmente no lleva la terminación n del acusativo (recuérdese que dicha terminación señala habitualmente el complemento directo de un verbo):

mi parolas kun vi [hablo contigo]
mi parolas pri vi [hablo de ti]
mi sidas en la aŭto [estoy sentado en el coche]
mi iris al via hejmo [fui a tu casa]

De todas las preposiciones, sólo al y ĝis indican por sí mismas el objetivo o la dirección de un movimiento:

mi kuras al la aŭto [corro hacia el coche] ili venis ĝis la domo [ellos vinieron hasta la casa]

El significado estricto de otra preposición, por ejemplo en, es dentro de, en el interior de (no hacia el interior de):

mi dormas en la aŭto [duermo en el coche]

Para que otras preposiciones también indiquen el objetivo o la dirección de un movimiento debe añadirse la terminación n, llamada en este caso acusativo de dirección:

mi eniras en la aŭton [entro en el coche]

A continuación se marcan los ejemplos con el acusativo de dirección mediante un asterisco (*).

Por último, las preposiciones del esperanto se pueden combinar, al igual que en castellano, para expresar relaciones más complejas:

li eltiris skatolon de sub la lito [sacó una caja de debajo de la cama]

Preposiciones en orden alfabético

al | anstataŭ | antaŭ | apud | ĉe | ĉirkaŭ | da | de | dum | ekster | el | en | ĝis | inter | je | kontraŭ | krom | kun | laŭ | malgraŭ | per | po | por | post | preter | pri | pro | sen | sub | super | sur | tra | trans |  ]
al
a, hacia
mi biciklas al la urbo [voy en bicicleta a la ciudad]
donu al mi la monon [dame el dinero]

Utilizada como palabra independiente:

aliĝi [añadirse, asociarse, adherirse, afiliarse]
anstataŭ
en vez de, en lugar de
anstataŭ ŝi, li iris tien [en vez de ella, él fue allí]

Utilizada como palabra independiente:

anstataŭi [sustituir (estar en lugar de)]
anstataŭigi [sustituir (poner en lugar de)]
antaŭ
ante, delante de, antes de, hace
antaŭ la domo ludas du infanoj [delante de la casa juegan dos niños]
li mortis anta~ tri tagoj [murió hace tres días]
* iru malantaŭ la arbon kaj kaŝu vin [ve detrás del árbol y escóndete]
apud
junto a, al lado de (sin contacto físico)
apud la pordo estas fenestro [al lado de la puerta hay una ventana]
ĉe
junto a (con contacto físico), en ( dentro de), en casa de, con (temporal o circunstancial), a (temporal o circunstancial)
li haltis ĉe la angulo [se detuvo en la esquina]
kaptu lin ĉe la brako [agárralo por el brazo]
mi manis ĉe mia frato [comí en casa de mi hermano]
li ploris ĉe iu frapo [lloraba con cada golpe]
ĉirkaŭ
alrededor de, en torno a
ni promenu ĉirkaŭ la lago [paseemos alrededor del lago]
mi venos ĉirkaŭ la tria [vendré a eso de las tres]
li legis ĉirkaŭ cent libroj(n) [(él) ha leído cerca de cien libros]

Utilizada como palabra independiente:

ĉirkaŭi [rodear]
Nota: Con relación al tercer ejemplo, cabe señalar que, según ciertos autores, la preposición ĉirkaŭ afecta sólo al numeral, por lo que el complemento directo, libroj, seguiría llevando la terminación n del acusativo. Se admiten ambos usos, motivo por el que hemos utilizado los paréntesis. Algo similar ocurre con la preposición po.
da
de (con palabras que indiquen cantidad o medida)
glaso da akvo [un vaso (lleno) de agua]
ili manĝis iom da pano kaj dekduon da ovoj [comieron un poco de pan y una docena de huevos]
de
de (punto de partida, origen, posesión, pertenencia), desde, por (complemento agente)
vojaĝi de Parizo ĝis Berlino [viajar de París a Berlín]
de la sesa ĝis la oka vespere [de seis a ocho de la tarde]
la libro de Johano estas romano de Kafka [el libro de Juan es una novela de Kafka]
ĝi estas amata de ĉiuj [ella es amada por todos]

Un claro ejemplo de cómo en ciertas ocasiones no se emplea la misma preposición en esperanto que en castellano es el uso de de tras los verbos peti [pedir] y demandi [preguntar]:

mi petis de li la vortaron [le pedí (a él) el diccionario]
mi demandis de ŝi la novan telefon-numeron de la oficejo [le pregunté (a ella) el nuevo número de teléfono de la oficina]
dum
durante
dum la filmo mi dormis [dormí durante la película]

La palabra dum también puede funcionar como conjunción, con el significado de "mientras":

ŝi legis dum li dormis [ella leía mientras él dormía]
ekster
fuera de, en el exterior de
kun la kapo ekster la akvo [con la cabeza fuera del agua]

Utilizada como prefijo:

eksterlande [en el extranjero]
el
de, desde, de dentro de (origen, material, procedencia)
ni eliru el la urbo [salgamos de la ciudad]
poemo tradukita el la araba [poema traducido del árabe]
unu el ili [uno de ellos (o ellas)]
ringo el oro [un anillo de oro]

Como prefijo, además del sentido arriba indicado, tiene también el de terminación, culminación o logro:

eltrinki [apurar]
en
en, dentro de
ili restos en la arbaro [permanecerán en el bosque]
mi vizitos vin en novembro [te visitaré en noviembre]
la birdo flugis en la ĉambro [el pájaro voló dentro de la habitación] * la birdo flugis en la ĉambron [el pájaro entró volando en la habitación]
ĝis
hasta
vojaĝi de Parizo ĝis Berlino [viajar de París a Berlín]
ĝis la revido! [¡hasta la vista!]

También puede funcionar como conjunción, con el significado de "hasta que":

ili dancis ĝis ĉesis pluvi [ellos bailaron hasta que dejó de llover]
inter
entre
li konstruis muron inter la du kverkoj [construyó un muro entre los dos robles]

Utilizada como prefijo:

internacia [internacional]
je
preposición indeterminada o indefinida que se emplea cuando el sentido de la frase no indica qué preposición debe usarse (por ejemplo para decir la hora a la que algo ocurre)
je kioma horo? je la deka [¿a qué hora? a las diez]
kapabla je io [capaz de todo]
mi ne kredas je dogmoj [yo no creo en dogmas]
kontraŭ
frente a, contra (oposición, intercambio)
kuracilo kontraŭ febro [medicamento contra la fiebre]
mi ŝanĝis la librojn kontraŭ kelkaj moneroj [cambié los libros por algunas monedas]
vizaĝo kontra vizaĝo [cara a cara, frente a frente]
krom
aparte de (además de, no sólo; fuera de, salvo, excepto)
krom la ŝipo, li havas (ankaŭ) aviadilon [además del barco tiene (también) un avión]
krom la ŝipo, li havas nenion [salvo el barco no tiene nada]
kun
con (unión, compañía)
li kunlaboras kun ni [él colabora con nosotros]
mi volas kafon kun lakto [quiero (un) café con leche]
laŭ
según, conforme a, de acuerdo con
laŭ la reguloj de la ludo [según las reglas del juego]
laŭ mia opinio [en mi opinión]
malgraŭ
a pesar de
malgraŭ ĉio mi ne venos al via festo [a pesar de todo no iré a tu fiesta]
per
con, en, por medio de, mediante (instrumento o medio)
ŝi skribas per blua globkrajono [ella escribe con un bolígrafo azul]
ne vojaĝu per aŭto [no viajes en coche]
po
a razón de
vendi pogrande [vender al por mayor]
ili trinkis po tri glasoj(n) da biero [bebieron a razón de tres vasos de cerveza (cada uno)]

Nota: Con relación al último ejemplo, cabe señalar que, según ciertos autores, la preposición po afecta sólo al numeral, por lo que el complemento directo, glasoj, seguiría llevando la terminación n del acusativo. Se admiten ambos usos, motivo por el que hemos utilizado los paréntesis. Algo similar ocurre con la preposición ĉirkaŭ.

por
para (finalidad)
ĉambro por la gastoj [habitación para los huéspedes]

Al unir un verbo de movimiento con un infinitivo que tenga el mismo sujeto no se usa en esperanto ninguna preposición:

ŝi venis vidi vin [ella vino a verte]
post
tras, detrás de, después de
multaj personoj venis post la kunsido [muchas personas vinieron después de la reunión]
revenu post kvin minutoj [vuelve dentro de cinco minutos]

Utilizada como prefijo:

postmortaj eldonoj [ediciones póstumas]; postao [trasero]
preter
por delante de
li pasis preter mi sen saluto [pasó por delante de mí sin un saludo]

Utilizada como prefijo:

preteratenti [no prestar atención a, pasar por alto]
pri
de, sobre, acerca de (tema)
parolu al mi pri ŝi [háblame de ella]
mi serĉas libron pri afrikaj papilioj [busco un libro sobre mariposas africanas]
pro
por, a causa de (causa, motivo)
mi venis pro grava afero [he venido por un asunto importante]
la bovino mortis pro stranga malsano [la vaca murió a causa de una extraña enfermedad]
sen
sin
ne estas regulo sen escepto [no hay regla sin excepción]

Utilizada como prefijo:

sensperta [inexperto (sin experiencia)]
senplumigi [desplumar]
sub
bajo, debajo de
porti pakon sub la brako [llevar un paquete bajo el brazo]
io movias sub la lito [algo se mueve debajo de la cama]
la muso kuris sub la lito [el ratón corrió por debajo de la cama]
* la muso kuris sub la liton [el ratón corrió (a esconderse) debajo de la cama]

Utilizada como prefijo:

subtera [subterráneo]
super
sobre, por encima de (sin contacto) (posición superior, superioridad)
la birdo flugas super la maro [el pájaro vuela sobre el mar]

Utilizada como prefijo:

superjaro [año bisiesto]
sur
en, sobre, encima de (en contacto, tocando)
ŝi sidas sur la lasta seĝo [está sentada en la última silla]
sur la tablo estas ĵurnalo [encima de la mesa hay un periódico]
la kato saltis sur la tablo [el gato saltó (mientras estaba) encima de la mesa * la kato saltis sur la tablon [el gato saltó encima de la mesa (desde fuera de ella)]
tra
por, a través de, de un extremo a otro de
mi vidas vin tra la fenestro [te veo por la ventana]
ni vojaĝis tra Germanujo [viajamos por Alemania]
ni promenis tra la parko [paseamos por el parque]
trans
al otro lado de, más allá de
ili loĝas trans la strato [viven al otro lado de la calle]
ni promenis trans la parko [paseamos más allá del parque]
* ni promenis trans la parkon [paseamos hasta (hacia) más allá del parque]

Aŭtor · Autor: Antonio VALÉN, 1993

Paĝo el · Página perteneciente a www.esperanto-es.net/archivo/
La (eksa) retarkivo de · El (ex) archivo en red de
Hispana Esperanto-Federacio · Federación Española de Esperanto
Lasta teknika revizio · Última revisión técnica: 2005 07 23
<info (@) esperanto-es . net>
(Bonvolu senspacigi kaj senkrampigi la retadreson · Por favor quita los espacios y los paréntesis de la dirección)

Se ve mejor con cualquier navegador · Bone videbla per ajna retpaĝumilo